Atak
astmy?

Przewodnik po inhalatorach – wprowadzenie

W leczeniu chorób układu oddechowego inhalacje są znane i stosowane od tysięcy lat. W ostatnich czasach ta metoda terapii znacznie się jednak rozwinęła, także dzięki pojawieniu się na rynku różnego rodzaju inhalatorów.

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Stosowanie leków w postaci wziewnych aerozoli w leczeniu chorób płuc ma przewagę nad podawaniem doustnym, gdyż pozwala leczyć wybiórczo płuca przez osiągnięcie dużego stężenia leku w drogach oddechowych i jednocześnie ogranicza ogólnoustrojowe skutki niepożądane dzięki minimalnemu stężeniu leku we krwi. Z tych powodów specjaliści alergolodzy i pulmonolodzy zalecają obecnie stosowanie leków w astmie i POChP drogą wziewną (inhalacja), a nie w formie tabletek czy zastrzyków.  Do 1955 roku jedyną metodą podawania leków wziewnie było zastosowanie nebulizatorów dyszowych, gdzie sprężone powietrze generowało aerozol, który pacjent wciągał do płuc. W 1956 roku pojawił się pierwszy inhalator ciśnieniowy z dozownikiem (metered dose inhaler – MDI), a następnie w 1970 roku inhalator suchego proszku (dry powder inhaler – DPI).

Aktualnie mamy duży wybór inhalatorów. Współcześnie ponad 230 różnych kombinacji urządzeń i leków jest dostępnych dla lekarzy przepisujących leki wziewne i ich pacjentów chorujących na astmę lub POChP.  Najpopularniejszymi typami urządzeń w Europie są inhalatory ciśnieniowe z dozownikiem (pMDI; 47,5%), następnie inhalatory suchego proszku (DPI; 39,5%) i nebulizatory (13%) 1,2,3.   pMDI zawierają pojemnik ze sprężonym gazem, który jest nośnikiem dla cząsteczek leku. Dostępnych jest kilka rodzajów inhalatorów typu MDI, różnią się one szczegółami budowy. Najczęściej po naciśnięciu przycisku (zwykle jest to górna część pojemnika z lekiem) dochodzi do uwolnienia dokładnie określonej porcji sprężonego gazu zawierającego lek. Do inhalacji nie potrzeba żadnego wysiłku ze strony chorego, ale konieczne jest skoordynowanie wyzwolenia dawki i rozpoczęcia wdechu, dlatego ważne jest nauczenie się prawidłowej techniki inhalacji. W DPI aerozol powstaje poprzez rozproszenie (areolizację) w powietrzu wcześniej odpowiednio przygotowanej dawki leku w proszku. Uwolnienie leku odbywa się najczęściej przy pomocy odpowiednio silnego  wdechu chorego. Dostępnych jest kilka rodzajów inhalatorów typu DPI, inhalatory pasywne (uwolnienie leku jest wymuszone wdechem chorego) oraz aktywne (proces aerozolizacji leku jest niezwiązany z wdechem chorego).

Wybór najbardziej odpowiedniego urządzenia do indywidualnych potrzeb pacjenta jest ważnym czynnikiem w praktyce klinicznej. Prawidłowe stosowanie urządzeń do inhalacji i przestrzeganie przepisanej terapii są niezbędne, aby osiągnąć kontrolę choroby i poprawić jakość życia 4,5.  Aby osiągnąć sukces w terapii astmy i opanować chorobę, należy nauczyć się prawidłowego stosowania inhalatorów. Wskutek nieprawidłowej techniki do płuc może docierać mniejsza ilość leku, co ogranicza jego skuteczność. Niestety chorzy często używają inhalatorów nieprawidłowo, popełniając błędy krytyczne, które uniemożliwiają osiągnięcie optimum terapii 6.

Lekarz wraz z pacjentem powinni wybrać inhalator optymalny dla chorego, biorąc pod uwagę wiek chorego, jego zdolności psycho-fizyczne i możliwości percepcyjne. Najlepiej byłoby, aby leki przeciwzapalne i rozszerzające oskrzela chory otrzymywał z takiego samego inhalatora (optymalnie 2 leki w jednym inhalatorze). Wykazano, że stosowanie wielu inhalatorów wymagających różnych technik inhalacji ma niekorzystny wpływ na wyniki kliniczne u pacjentów z astmą 7. Chorzy, którzy akceptują swój inhalator i widzą wartość terapii wziewnej, wykazują wyższy poziom prawidłowego stosowania inhalatora 8. Uznaje się jednak, że oprócz zrozumienia potrzeby stosowania inhalatora w celu kontroli choroby, pacjenci muszą zostać poinformowani o konieczności jego prawidłowego używania 9.  Samo wypisanie recepty na lek wziewny nie wystarczy. Lekarz powinien wyedukować pacjenta jak prawidłowo stosować leki wziewne, a potem na każdej wizycie sprawdzić czy chory stosuje je prawidłowo 10.   Z perspektywy pacjenta prawdopodobne jest, że wybór urządzenia do inhalacji jest tak samo ważny, jak wybór leczenia 8.

Przygotował: dr n. med. Piotr Dąbrowiecki

  1. Lavorini F, Corrigan CJ, Barnes PJ, et al. Aerosol Drug Management Improvement Team Retail sales of inhalation devices in European countries: so much for a global policy. Respir Med. 2011;105(7):1099–1103.
  2. Braido F, Chrystyn H, Baiardini I, et al. Respiratory Effectiveness Group “Trying, but failing” – the role of inhaler technique and mode of delivery in respiratory medication adherence. J Allergy Clin Immunol Pract. 2016;4(5):823–832
  3. Lavorini F, Fontana GA, Usmani OS. New inhaler devices – the good, the bad and the ugly. Respiration. 2014;88(1):3–15
  4. Dudvarski Ilic A, Zugic V, Zvezdin B, et al. Influence of inhaler technique on asthma and COPD control: a multicenter experience. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2016;11:2509–2517
  5. Price DB, Román-Rodríguez M, McQueen RB, et al. Inhaler errors in the CRITIKAL study: type, frequency, and association with asthma outcomes. J Allergy Clin Immunol Pract. 2017;5(4):1071–1081.
  6. Usmani OS, Lavorini F, Marshall J, et al. Critical inhaler errors in asthma and COPD: a systematic review of impact on health outcomes. Respir Res. 2018;19(1):10.
  7. Price DB, Colice G, Israel E, et al. Add-on LABA in a separate inhaler as asthma step-up therapy versus increased dose of ICS or ICS/LABA combination inhaler. ERJ Open Res. 2016;2(2):00106.
  8. Price D, Bosnic-Anticevich S, et al. Inhaler competence in asthma: common errors, barriers to use and recommended solutions. Respir Med. 2013;107(1):37–46.
  9. Lavorini F, Usmani OS. Correct inhalation technique is critical in achieving good asthma control. Prim Care Respir J. 2013;22(4):385–386.
  10. Dąbrowiecki P, Kowalski M, Błażowski Ł, Kurzawa R, Kruszewski J, Sładek K.  Zasady prowadzenia edukacji w chorobach alergicznych Standardy Alergologii cz. III Termedia 2019