Atak
astmy?

Zaostrzenia astmy

Na astmę choruje ponad 300 milionów osób na świecie.

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Stanowi ona poważny problem zdrowotny. Typowe objawy astmy to: świsty, duszność, uczucie ucisku w klatce piersiowej i kaszel, przy czym ich występowanie, częstość i nasilenie są zmienne. Objawy astmy,  utrudniają pracę, naukę, dezorganizują życie rodzinne, szczególnie w przypadku dzieci. Ograniczają aktywność chorych, a występujące nagłe nasilenia objawów (zaostrzenia) wymagają czasami natychmiastowej pomocy medycznej i mogą zakończyć się zgonem.

Astmę można na szczęście skutecznie leczyć uzyskując u większości chorych dobry poziom kontroli choroby, co oznacza:

Aby osiągnąć dobry poziom kontroli choroby ważne jest nie tylko regularne przyjmowanie leków, ale także unikanie czynników mogących powodować zaostrzenia. 1

Jak wygląda zaostrzenie astmy?

Zaostrzenie charakteryzuje się postępującym nasileniem objawów choroby: duszności, kaszlu, świstów, uczucia ucisku w klatce piersiowej i pogorszeniem parametrów spirometrycznych. Zaostrzenie astmy jest pojęciem szerszym niż powszechnie używane „atak astmy”, gdyż jest to stopniowe, a nie nagłe pogorszenie stanu chorego. Czasami zaostrzenie astmy pojawia się w wyniku nagłego „ataku astmy”.

Głównym objawem zaostrzenia astmy jest duszność. W przypadku lekkiego zaostrzenia odczuwana podczas chodzenia, przy zaostrzeniu ciężkim – także w spoczynku, utrudniająca nawet mówienie. Chory przyjmuje wtedy najczęściej pozycję przygarbioną, opiera się o różne przedmioty, aby wspomóc pracę mięśni oddechowych. 2 W badaniu spirometrycznym odzwierciedleniem tego jest zmniejszenie PEF (szczytowego przepływu wydechowego) i FEV 1 (natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej).

Zaostrzenie może wystąpić u chorego z już zdiagnozowaną astmą lub być jej pierwszym objawem. Najczęściej jest wywołane jakimś czynnikiem zewnętrznym (np. infekcją) lub nieregularnym stosowaniem leków. Pamiętajmy, że ciężkie zaostrzenia mogą wystąpić nawet u osób z umiarkowaną i dobrze kontrolowaną astmą.

Jakie czynniki mogą być przyczyną zaostrzeń?

Poza czynnikami infekcyjnymi i alergicznymi, najczęstsze przyczyny zaostrzeń to m.in.:

Co robić w przypadku zaostrzenia?

Każdy pacjent, między innymi właśnie na wypadek zaostrzenia, powinien mieć opracowany indywidualny plan leczenia astmy. Pomaga on rozpoznać rozpoczynające się zaostrzenie i wdrożyć samodzielnie właściwe postępowanie. Plan powinien zawierać szczegółowe informacje o tym jak zmodyfikować dawki przyjmowanych leków lub jakie dodatkowe leki zastosować. Na przykład, u pacjentów przyjmujących wGKS i leki rozszerzające oskrzela najczęściej konieczne jest zwiększenie dawek obu preparatów.

Jeżeli zaostrzenie jest poważne i objawy znacznie się nasilają, konieczna jest konsultacja lekarska,
a czasem nawet hospitalizacja.

Na ciężkie, zagrażające życiu zaostrzenia bardziej narażeni są chorzy, którzy:

Co robić po zaostrzeniu astmy?

Po każdym zaostrzeniu należy jak najwcześniej (najlepiej w ciągu tygodnia) udać się na wizytę kontrolną do lekarza. Razem z lekarzem należy zidentyfikować czynnik/czynniki, które doprowadziły do zaostrzenia, przeanalizować plan kontroli astmy, ewentualnie zmodyfikować leczenie oraz upewnić się czy zalecone inhalatory są używane właściwie (pamiętajmy, że błędy w inhalacji są częstym powodem złej kontroli astmy). 3

Materiał wewnętrzny Chiesi

  1. GINA www.ginasthma.org
  2. Czukowska-Milanova L. i in., Ciężkie zaostrzenie astmy, https://nagle.mp.pl/interna/79925,ciezkie-zaostrzenie-astmy, dostęp 16.05.2018 r.
  3. Melani A S i in. Respiratory Medicine 2011; 105: 930-938