Atak
astmy?

Smog i jego wpływ na astmę

Europejska Agencja Środowiska w najnowszym raporcie „Jakość powietrza w Europie - 2021” alarmuje, że Polska znajduje się w niechlubnym rankingu krajów UE, w których zanieczyszczenie powietrza jest największe. W Polsce odnotowuje się także coraz większą liczbę zgonów z powodu smogu.

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Zgodnie z najnowszymi szacunkami EEA w 2019 r. w Unii Europejskiej 307 000 osób zmarło przedwcześnie z powodu narażenia na zanieczyszczenie pyłem zawieszonym, tzw. PM.

Można by było zapobiec co najmniej 58% — czyli 178 000 przypadków tych zgonów, jeśli we wszystkich państwach członkowskich UE osiągnięto by zgodny z wytycznymi WHO poziom jakości powietrza (5 µg/m3).

W Polsce co roku umiera przedwcześnie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem od 45-50.000 osób.

W jaki sposób zanieczyszczenia powietrza wpływają na nasze organizmy.

Najbardziej szkodliwą substancją jest pył zawieszony. Pył, którego cząstki mają średnicę aerodynamiczną poniżej  10 mikrometrów, czyli PM 10,  intensywnie drażni i wywołuje stany zapalne w obrębie górnych dróg oddechowych – powodując nieżyty nosa, gardła i krtani. Pył PM 2,5 ma wielkość poniżej 2.5 mikrometra (µm) i oddziałuje głównie na dolne drogi oddechowe (nasilając objawy astmy oskrzelowej lub POChP). Poza rozmiarami (a także kształtem oraz wielkością powierzchni) cząstek pyłu, wpływ zanieczyszczeń pyłowych na zdrowie może też zależeć od ich składu chemicznego. Często na powierzchni pyłu znajdują się zanieczyszczenia chemiczne – węglowodory aromatyczne tzw. WWA, które są substancjami rakotwórczymi. Szkodliwy wpływ na zdrowie mają również zanieczyszczenia gazowe, takie jak tlenek węgla (CO) dwutlenek siarki (SO2), dwutlenek azotu(NO2), czy powstający z dwutlenku azotu w reakcjach fotochemicznych ozon (O3).

Zanieczyszczenia powietrza wywołują skutki zdrowotne krótko i długo terminowe.

W trakcie incydentu smogowego (nagłej zwyżki poziomu zanieczyszczeń spowodowanej głównie złymi warunkami atmosferycznymi (bardzo niska temperatura i bezwietrzna pogoda) dochodzi do zwiększonej liczby zgonów głównie z przyczyn sercowo-naczyniowych oraz do zaostrzeń astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Dodatkowo nasilają się objawy oddechowe tj. kaszel, katar, wykrztuszanie wydzieliny z płuc, uczucie duszności, nawet u osób bez stwierdzonych chorób układu oddechowego.  Mogą pojawiać się zaburzenia rytmu serca, nagły wzrost ciśnienia tętniczego krwi, a u osób z chorobami układu krążenia zwiększa się ilość zawałów serca i udarów mózgu.

Nie mniej dotkliwe są objawy przewlekłego wpływu zanieczyszczeń powietrza na zdrowie.

Nawet niewielkie przekroczenie dopuszczalnych norm może prowadzić do nasilenia stanu zapalnego w płucach i przestrojenia immunologicznego płuc – zwiększając podatność na rozwój alergii.

Dzieci urodzone przez matki oddychające w ciąży nadmiarem pyłu zawieszonego i węglowodorów aromatycznych – cztery razy częściej mają infekcje układu oddechowego w dzieciństwie i dwukrotnie częściej rozwijają objawy astmy oskrzelowej. W wieku szkolnym maja gorsze parametry spirometryczne niż rówieśnicy, których mamy oddychały w ciąży czystym powietrzem.

Zanieczyszczone powietrze szkodzi wszystkim, ale jest szczególnie niebezpieczne dla chorych na astmę i POChP, wpływa niekorzystnie na przebieg chorób układu krążenia, uszkadza młode-rozwijające się płuca w grupie dzieci 0-7 lat.

Osoby w wieku podeszłym – powyżej 70 rż ponoszą także większe koszty zdrowotne oddychając na co dzień zanieczyszczeniami powietrza.

Jak więc możemy się chronić przed smogiem.

Możemy wyposażyć się w środki ochrony osobistej – oddychając w czasie incydentów smogowych przez dobrej jakości maski antypyłowe (FFP2, FFP3) – wszak przyzwyczailiśmy się do noszenia maseczek w związku z pandemią COVID-19.

Możemy zadbać o powietrze w naszych domach – przy pomocy oczyszczaczy powietrza, możemy w sposób ekologiczny ogrzewać nasze domy (gaz, pompa ciepła, a nawet dobrej jakości węgiel spalany w dobrej jakości kotle np. 5 kategorii – 100 razy zmniejsza toksyczną emisję z naszego komina). Nie bójmy się porozmawiać z sąsiadem, który spala w swoim piecu byle co, to szkodzi mam, ale też osobie wytwarzającej toksyczne wysiewy z własnego komina – gro tych zanieczyszczeń wraca z powrotem przez nieszczelne okna i drzwi do domu.

Nie zapominajmy o regularnym stosowaniu leków – leki stosowane w astmie zmniejszają stan zapalny w oskrzelach – także ten, który jest nasilany przez zanieczyszczenia powietrza. Nowe zasady leczenia astmy zachęcają nas do przyjmowania leków (steroid wziewny plus lek rozszerzający oskrzela) wtedy, gdy nasilają się objawy choroby – niestety część z nich powstaje w skutek zanieczyszczeń powietrza, którym oddychamy.

Materiał wewnętrzny Chiesi Opracowanie: dr n. med. Piotr Dąbrowiecki

Piśmiennictwo:

  1. Jędrak K Konduracka E Badyda A Dąbrowiecki P Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/15434/ksi%20%20ka%20o%20zdrowiu.pdf?sequence=1
  2. Mazurek H, Badyda A SMOG konsekwencje zdrowotne zanieczyszczeń powietrza PZWL 2020
  3. https://www.eea.europa.eu/pl/themes/air