Atak
astmy?

Marsz alergiczny – co to takiego?

Marsz alergiczny to następujące po sobie kolejne schorzenia atopowe.

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Wiele długoletnich badań wskazuje na przebieg choroby alergicznej w postaci tzw. marszu alergicznego, który w klasycznej postaci rozpoczyna się od alergii pokarmowej i atopowego zapalenia skóry (AZS) prowadząc do rozwoju alergicznego nieżytu nosa (ANN) i astmy. Nie występuje on u wszystkich pacjentów z alergią, a jego przebieg zależy od wielu czynników – predyspozycji chorego, nasilenia zmian alergicznych i właściwego postępowania terapeutycznego. 1

Marsz alergiczny rozpoczyna się już w pierwszych miesiącach życia dziecka i manifestuje jako alergia pokarmowa.1 Częstość występowania alergii pokarmowej u dzieci do 3 r.ż. wynosi ok. 8%, u dzieci szkolnych i młodzieży zmniejsza się do 4%, u dorosłych do ok. 3%. W pierwszych latach życia najczęściej uczulają alergeny pokarmowe, alergeny pochodzenia zwierzęcego, później alergeny pochodzenia roślinnego.

Wśród najważniejszych alergenów pokarmowych u dzieci wymienia się białka mleka krowiego, białka jaja kurzego, ryby, skorupiaki i owoce morza, orzechy, orzeszki ziemne, soję i pszenicę. 2 Objawy żołądkowo jelitowe mogą być jednymi z pierwszych, jednak najczęściej manifestacją choroby jest wyprysk atopowy (podstawowy objaw AZS). W przebiegu wyprysku wyróżnia się trzy fazy:

Nie każdy przechodzi jednak wszystkie fazy choroby. Atopowe zapalenie skóry najczęściej rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie. Uważa się, że 60% wszystkich przypadków ma początek w pierwszym roku życia, a 90% przed ukończeniem 5. roku życia.

Jak już wspomniano, biorąc pod uwagę klasyczną definicję marszu alergicznego, za choroby rozpoczynające marsz uznaje się alergie przewodu pokarmowego oraz AZS z uczuleniem na alergeny pokarmowe i o znaczącym nasileniu w okresie pierwszych 2 lat życia. Objawy skórne i pokarmowe u części dzieci zaczynają ustępować w wieku przedszkolnym. Z nadreaktywności pokarmowej, w szczególności na białka mleka krowiego i jaja „wyrasta” nawet 85% dzieci. Choroba wykazuje tendencję do ustępowania u 40–80% chorych przed 5. rokiem życia i u 60–90% do 15. roku życia. 3 Podobnie jest w przypadku uczulenia na soję, które często ma charakter przemijający, w przeciwieństwie do nadreaktywności np. na ryby i orzechy, które mają tendencję do przetrwania aż do wieku dorosłego. 4

Wśród dzieci chorych na astmę 4 – 8% ma alergie pokarmowe, a około 50% dzieci z alergią pokarmową ma reakcje alergiczne obejmujące ostre objawy ze strony układu oddechowego. 5 Czym wcześniej wystąpią objawy AZS i czym bardziej nasilone są zmiany skórne, tym większe ryzyko rozwoju astmy oskrzelowej w kolejnych latach. 1

W długoletnich badaniach obserwacyjnych dzieci z AZS stwierdzono rozwój ANN u 15%, a astmy u ok. 40% z nich. Częstość występowania ANN jest zdecydowanie najmniejsza u dzieci poniżej 5. roku życia, potem gwałtownie wzrasta w okresie dojrzewania i jest bardzo częstym schorzeniem u osób pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. ANN jako alergia górnych dróg oddechowych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju astmy – alergii dolnych dróg oddechowych. 1 Wykazano, że aż jeden na trzech pacjentów z nieżytem nosa zachoruje na astmę oskrzelową w ciągu 10 lat. 6

Astma dotyczy w krajach rozwiniętych nawet do 18% populacji i występuje częściej u osób z chorobami alergicznymi w wywiadzie. 7

Znając możliwy przebieg marszu alergicznego należy szczególnie obserwować niemowlęta z AZS, stosować odpowiednie interwencje terapeutyczne, unikać alergenów i jak najskuteczniej leczyć choroby alergiczne na każdym etapie, aby jak najskuteczniej zapobiegać pojawianiu się kolejnych etapów choroby atopowej. 1

Materiał wewnętrzny Chiesi

  1. Swincow G, Czerwionka-Szaflarska G, Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci – marsz alergiczny, Pediatr Pol 2010; 85 (2): 141–147
  2. Pereira B i in. J Allergy Clin Immunol 2005;116:884-92
  3. Nowicki R i in., Atopowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne terapeutyczne. Stanowisko ekspertów Sekcji Dermatologicznej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego i Sekcji Alergologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Lekarz POZ 1/2015
  4. Duczmal E i in., Marsz alergiczny w okresie dzieciństwa, Post Dermatol Alergol 2010; XXVII, 4: 231–237
  5. Foong RX i in. Asthma, Food Allergy, and How They Relate to Each Other. Front Pediatr. 2017; 5: 89. Published online 2017 May 9. doi: 10.3389/fped.2017.00089
  6. Brzoznowski W, Standardy diagnostyczne i terapeutyczne alergicznego nieżytu nosa, Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 3, 173–180
  7. www.ginasthma.org