Atak
astmy?

Astma a aktywność fizyczna

Kontrola astmy - jak zapobiegać ograniczeniu aktywności fizycznej?

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Astma jest przewlekłą chorobą układu oddechowego, w przebiegu której dochodzi do duszności, kaszlu, co nasila się między innymi podczas wykonywania wysiłku fizycznego. Czy to oznacza, że chorując na astmę nie można uprawiać sportu? W zdecydowanej większości przypadków można uzyskać taki poziom kontroli choroby, który nie powoduje ograniczenia aktywności fizycznej.

Pamiętaj! Astma nie jest przeciwwskazaniem do podejmowania aktywności fizycznej Umiarkowane ćwiczenia są ważne dla utrzymania dobrego zdrowia i są zalecane pacjentom z astmą. Regularne ćwiczenia sprzyjają zachowaniu dobrej kondycji, poprawiają wentylację, pomagają utrzymać odpowiednią masę ciała.

 

Jak zatem zapobiec objawom astmy podczas aktywności fizycznej i co zrobić, kiedy objawy już wystąpią?

Najważniejsze jest uzyskanie generalnej kontroli astmy, zarówno za pomocą regularnego przyjmowania leków, jak i metodami niefarmakologicznymi. Aby sprawdzić, czy choroba jest kontrolowana, możesz zostać poproszony/a o wypełnienie testu kontroli astmy, w którym odpowiesz na pytania dotyczące codziennych objawów Twojej choroby i ograniczeń z nimi związanych. W teście tym (stosowanym na całym świecie, zgodnie z zaleceniami GINA*) określasz między innymi stopień nasilenia duszności, objawy nocne, konieczność przyjmowania dodatkowych leków wziewnych, a także jak bardzo astma wpływa na ograniczenie aktywności fizycznej w ciągu ostatnich czterech tygodni. Między innymi na tej podstawie lekarz podejmuje decyzję co do kontynuacji lub zmiany leczenia.

Jeżeli Twoja astma jest w pełni kontrolowana, nie powinieneś/nie powinnaś odczuwać ograniczeń związanych ze zwykłą aktywnością fizyczną. Jeżeli jednak podczas ćwiczeń występuje duszność, kaszel lub inne dolegliwości, lekarz może zalecić przyjmowanie pojedynczej dawki krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela (tego, który jest przeznaczony do przyjmowania doraźnego w razie nasilenia objawów) na 15 minut przed planowanym wysiłkiem. Chorując na astmę powinieneś/powinnaś mieć ze sobą taki lek zawsze, szczególnie przy uprawianiu sportu, aby w razie objawów zaostrzenia choroby móc go niezwłocznie przyjąć.

Aby uniknąć lub chociaż ograniczyć występowanie objawów astmy w trakcie ćwiczeń, należy zadbać o odpowiednią rozgrzewkę. U części chorych objawy nasilają się podczas ćwiczeń w określonych warunkach atmosferycznych, np. w czasie zimnego, suchego dnia, kiedy powietrze jest zanieczyszczone lub kiedy występuje duże stężenie alergenów w powietrzu. W takie dni warto jednak unikać aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, wybierając raczej pozostanie w pomieszczeniu, w którym panują odpowiednie warunki. W przypadku alergii wziewnych lekarz może zalecić w okresie pylenia leki antyhistaminowe. Dla chorego z astmą lepszy jest wysiłek fizyczny o stopniowo narastającym natężeniu niż podejmowane nagle bardzo ciężkie ćwiczenia.

Warto także wspomnieć o tym, że jeśli chorujesz na astmę nie wolno Ci palić papierosów, ani być narażonym na dym tytoniowy. Może to bowiem zmniejszać skuteczność leczenia i powodować ograniczenie aktywności fizycznej.

Czy chorując na astmę mogę uprawiać sport nie tylko rekreacyjnie, ale także wyczynowo?

U dużej części pacjentów udaje się uzyskać na tyle dobrą kontrolę choroby, że uprawianie większości sportów jest możliwe. Oczywiście decyzję o leczeniu i możliwości wyczynowego uprawiania danego sportu podejmuje lekarz. Można wymienić takie dyscypliny, które są szczególnie polecane pacjentom z astmą, np. pływanie. U części chorych, zwłaszcza uprawiających sporty wyczynowe, może się niestety okazać niemożliwe dalsze trenowanie danej dyscypliny. Szczególnie często ograniczenia dotyczą sportów zimowych (ze względu na większe nasilenie objawów pod wpływem zimnego, suchego powietrza) i sportów ekstremalnych (np. wspinaczka wysokogórska, nurkowanie). Pamiętaj! Część leków stosowanych w astmie znajduje się na liście substancji niedopuszczonych w sporcie. Dlatego, jeżeli uprawiasz sport wyczynowo i przyjmujesz takie leki musisz mieć odpowiednie zaświadczenie od lekarza.

Co zrobić, jeżeli objawy astmy uniemożliwiają aktywność fizyczną pomimo stosowania powyższych zasad?

W takim przypadku zawsze należy skonsultować się z lekarzem, gdyż może to oznaczać astmę źle kontrolowaną. W tej sytuacji lekarz podejmie decyzję o ewentualnej zmianie leczenia. Niestety, część pacjentów z astmą ciężką może nie uzyskać odpowiedniej kontroli choroby i wówczas ich aktywność fizyczna może być ograniczona i wówczas należy unikać natężonych ćwiczeń. W takim przypadku jednak nadal nie można zupełnie rezygnować z podejmowania łagodnej aktywności fizycznej, np. spacerów. W każdym przypadku jednak należy się skonsultować z lekarzem, który dostosuje indywidualne zalecenia.

Nidy nie rozpoznano u mnie astmy, ale po wysiłku fizycznym odczuwam duszność. Czy to na pewno oznacza astmę?

Niekoniecznie. U części zdrowych osób, zwłaszcza niewytrenowanych, może wystąpić duszność po wysiłku fizycznym. Dzieje się tak szczególnie u osób niewytrenowanych lub w trakcie nieodpowiednich warunków atmosferycznych. W każdym takim przypadku należy jednak przeprowadzić odpowiednią diagnostykę w kierunku astmy, zwłaszcza, jeżeli objawy nie ustępują samoistnie w ciągu kilku minut po zaprzestaniu wysiłku. Pamiętaj! Duszność po wysiłku fizycznym często jest pierwszym objawem astmy!

Podsumowując, aktywność fizyczna w astmie jest jak najbardziej zalecana. Jeżeli jednak mimo stosowania się do zaleceń lekarskich, regularnego przyjmowania leków objawy nadal występują, skonsultuj się ze swoim lekarzem.

 

dr n. med. Małgorzata Pietrusińska

*GINA –  Global Initiative for Asthma, https://ginasthma.org/

Źródło:

  1. ginasthma.org
  2. Astma i Sport, F. Mejza, mp.pl 12.06.2017
  3. Interna pod red. A. Szczeklika, 2019