Atak
astmy?

Astma wysiłkowa – przyczyny, objawy i sposoby zapobiegania

Problemy ze złapaniem oddechu krótko po rozpoczęciu wysiłku fizycznego, a może świszczący, płytki oddech na kilka godzin po treningu? To może być astma wysiłkowa. Dowiedz się, czym jest ta choroba, skąd się bierze oraz w jaki sposób sobie z nią radzić. Dobra wiadomość jest taka: wcale nie musisz rezygnować ze sportu!

Data publikacji:

Data ostatniej aktualizacji:

Astma to jedna z najpoważniejszych chorób XXI wieku – zmaga się z nią niemal 340 milionów osób na całym świecie. Dotyka najczęściej dzieci, ale również osoby dorosłe. Jedną z jej odmian, o której można usłyszeć dość często, jest astma wysiłkowa. Zgodnie z nazwą, charakteryzuje się tym, że pojawia się jako bezpośrednia konsekwencja wysiłku fizycznego. Dlaczego organizm tak reaguje na uprawianie sportu?

Astma wysiłkowa, czyli co?

Astma wysiłkowa jest również określana jako bronchospazm wywołany wysiłkiem fizycznym. Z „technicznego” punktu widzenia, to zjawisko krótkotrwałego, odwracalnego skurczu oskrzeli, który prowadzi do powstania charakterystycznych objawów, takich jak:

Jeśli taki napad astmy ma podłoże wysiłkowe, pojawia się najczęściej kilka – kilkanaście minut po rozpoczęciu ćwiczeń i ustępuje zazwyczaj po kolejnych kilkunastu-kilkudziesięciu minutach. Co ważne, astma wysiłkowa może się pojawić również nawet na kilka godzin po zakończeniu treningu – jako opóźniona reakcja na intensywne oddychanie, które nastąpiło.

Skąd bierze się astma wysiłkowa?

Przyczyn, które wywołują napady astmy w trakcie wysiłku fizycznego, można wymienić co najmniej kilka. Aby zrozumieć podstawowy mechanizm, wystarczy zastanowić się nad tym, jak wygląda proces oddychania w trakcie uprawiania sportu.

Kiedy ćwiczysz, Twój organizm jest bardziej obciążony niż w stanie spoczynku. Mięśnie intensywnie pracuje, a krew zaczyna krążyć szybciej, żeby dostarczyć im tlenu. Z większą mocą zaczynają pracować również Twoje serce oraz – co najważniejsze w kontekście astmy – płuca i oskrzela. Twoje ciało potrzebuje więcej tlenu, więc zaczynasz oddychać bardziej gwałtownie, a wdychanie powietrza nosem nie wystarczy. Zaczynasz je „łapać” ustami. Problem w tym, że wówczas trafia do Twoich narządów oddechowych nieoczyszczone i zbyt chłodne. Dlaczego? Ponieważ nie jest „filtrowane” tak, jak wówczas, gdy wdychasz je nosem – tam znajdują się m.in. włoski, które wychwytują zanieczyszczenie, a wydłużona droga dotarcia do oskrzeli i płuc pozwala ogrzać powietrze. Kiedy oddychasz ustami – istnieje większe ryzyko podrażnienia. Dochodzi do „wysuszenia” dróg oddechowych oraz ochłodzenia śluzówki. To właśnie powody, dla których może się pojawić atak. Jeżeli do tego masz skłonności do nadwrażliwości oskrzeli lub tendencję do reakcji alergicznych, ryzyko pojawienia się ataku astmy rośnie.

Przy jakich sportach jest największe ryzyko pojawienia się astmy wysiłkowej?

Astma wysiłkowa dotyka zarówno osoby, które uprawiają sport amatorsko, jak i profesjonalistów. Zmagali się z nią m.in. słynna biegaczka narciarska – Marit Bjoergen oraz amerykański koszykarz – Denis Rodman. Jak widzisz, nie powstrzymało ich to przed osiąganiem spektakularnych sukcesów. A to oznacza jedno: wcale nie musisz rezygnować z aktywności sportowej, jeśli i Ciebie dopadło to schorzenie!

Trzeba jednak przyznać, że są sporty, przy których ryzyko pojawienia się ataków jest większe. Są to przede wszystkim te, które wiążą się z intensywnym wysiłkiem fizycznym. Można wymienić np.:

Najmniejsze problemy mają osoby uprawiające np. golf.

Jak sobie radzić z astmą wysiłkową?

Astma wysiłkowa to choroba, z którą można sobie poradzić, nie rezygnując z aktywności fizycznej. Owszem, jeśli się z nią zmagasz, musisz zmienić nieco swoją rutynę treningową, jednak nie oznacza to wcale, że utracisz przyjemność z ćwiczenia.

Jeśli doświadczasz objawów, w pierwszej kolejności skonsultuj się z lekarzem i stosuj się do jego zaleceń. Dzięki temu zminimalizujesz objawy, które mogą być dla Ciebie uciążliwe. Istnieje też kilka ogólnych zaleceń, o których warto wiedzieć.

Przy astmie wysiłkowej problemy z oddychaniem pojawiają się najczęściej kilkanaście minut po rozpoczęciu treningu – to wówczas dochodzi do skurczu oskrzeli. Wiedząc o tym, ćwicz mądrze. Zacznij od kilkunastominutowej rozgrzewki – jeśli wówczas dopadnie Cię atak, możesz na niego zareagować jeszcze przed właściwym treningiem, biorąc leki. Rozgrzewka może też wydłużyć czas, po którym dojdzie do ataku, do kilkudziesięciu minut – wówczas doświadczysz przykrych objawów już po ćwiczeniach.

Wyposaż się w komin, chustkę lub maseczkę i osłoń drogi oddechowe, zanim wyruszysz na szlak – dzięki temu, nawet kiedy zaczniesz oddychać ustami, powietrze przejdzie przez dodatkowy „filtr” przed tym, jak trafi do Twoich oskrzeli i płuc. Nie będzie więc zbyt zimne, co zmniejszy ryzyko podrażnienia.

Przyjmowanie betamimetyków tuż przed rozpoczęciem treningu pozwala zapobiec pojawieniu się ataków na kilka godzin. To metoda stosowana m.in. przez profesjonalnych sportowców.

Jeśli jednak mimo zastosowania powyższych zasad objawy astmy po wysiłku stanowią częsty problem, możliwe, że Twoja astma nie jest kontrolowana. Skonsultuj się z lekarzem w celu podjęcia decyzji o dalszym leczeniu.

Jak więc widzisz, nawet jeśli doświadczasz astmy wysiłkowej, możesz z nią funkcjonować normalnie – pod warunkiem, że pozostajesz pod kontrolą lekarza i stosujesz się do jego zaleceń.

Materiał wewnętrzny Chiesi
Konsultacja merytoryczna Dr n.med. Małgorzata Pietrusińska

Źródła:

  1. https://www.europeanlung.org/assets/files/pl/publications/asthma-elite-athletes-pl.pdf
  2. R. Krenke. Astma oskrzelowa – aktualny stan wiedzy. MEDYCYNA I PASJE, IV 2009, s. 2-11.
  3. https://www.mp.pl/pacjent/astma/lista/91197,bronchospazm-wywolany-wysilkiem-czyli-astma-wysilkowa
  4. W. Balińska-Miśkiewicz, Diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej u osób dorosłych. Farmacja Pol. 65(11), 2009, s. 794-796.